“Bảo tàng: lịch sử, lý thuyết và thực hành” là học phần trong chương trình đào tạo ngành “Di sản học”. Học phần cung cấp những kiến thức cơ bản về lý luận và thực tiễn hoạt động bảo tàng; quá trình hình thành và phát triển của bảo tàng trên thế giới và ở Việt Nam; các nguyên tắc, phương pháp nghiên cứu, sưu tầm, kiểm kê, bảo quản, trưng bày và phát huy giá trị hiện vật bảo tàng. Học phần giúp người học hiểu rõ vai trò của bảo tàng trong việc bảo tồn và phát huy các giá trị di sản văn hóa, giáo dục cộng đồng, phát triển du lịch và thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội.
Trong bối cảnh chuyển đổi số và sự phát triển mạnh mẽ của ngành công nghiệp văn hóa hiện nay, bảo tàng không chỉ là nơi lưu giữ hiện vật mà còn trở thành không gian sáng tạo, giáo dục và trải nghiệm văn hóa. Vì vậy, việc nghiên cứu và học tập môn Bảo tàng: lịch sủ, lý thuyết và thực hành có ý nghĩa quan trọng đối với không chỉ sinh viên ngành Di sản học mà còn ở rất nhiều các ngành nghề như: Lịch sử, Văn hóa học, Du lịch, Quản lý văn hóa và các lĩnh vực liên quan.
1.Mục tiêu của môn học
Về kiến thức
-Trang bị cho sinh viên những kiến thức nền tảng về Bảo tàng học và hệ thống bảo tàng.
-Hiểu được chức năng, nhiệm vụ và vai trò xã hội của bảo tàng trong công tác bảo tồn và phát huy giá trị di sản văn hóa.
-Nắm vững các nghiệp vụ cơ bản của bảo tàng như sưu tầm, kiểm kê, bảo quản, nghiên cứu, trưng bày và giáo dục bảo tàng.
-Hiểu được xu hướng phát triển của bảo tàng hiện đại trong thời đại công nghệ số.
Về kỹ năng
-Phân tích, đánh giá các hoạt động chuyên môn của bảo tàng.
-Thực hành các kỹ năng cơ bản trong công tác quản lý hiện vật, xây dựng nội dung trưng bày và tổ chức hoạt động giáo dục tại bảo tàng.
-Kỹ năng khảo sát thực địa, thu thập thông tin và xử lý tư liệu liên quan đến hiện vật và sưu tập bảo tàng.
-Kỹ năng làm việc nhóm, thuyết trình và xây dựng các dự án phát huy giá trị di sản.
Về năng lực và thái độ
-Hình thành ý thức trách nhiệm trong việc bảo vệ và phát huy giá trị di sản văn hóa dân tộc.
-Phát triển tư duy nghiên cứu, sáng tạo và khả năng thích ứng với các mô hình bảo tàng hiện đại.
-Nâng cao năng lực tự học, tự nghiên cứu và vận dụng kiến thức vào thực tiễn nghề nghiệp.
2. Sự hấp dẫn của môn học
“Bảo tàng: lịch sử, lý thuyết và thực hành” là học phần kết hợp hài hòa giữa lý thuyết và thực tiễn. Sinh viên không chỉ học về các khái niệm, nguyên lý hoạt động của bảo tàng mà còn được tiếp cận trực tiếp với hiện vật, sưu tập và các không gian trưng bày thực tế.
Điểm hấp dẫn của môn học nằm ở việc khám phá những câu chuyện lịch sử, văn hóa và nghệ thuật ẩn chứa sau mỗi hiện vật. Thông qua các hoạt động tham quan, khảo sát, trải nghiệm thực tế tại bảo tàng, sinh viên có cơ hội tiếp cận nguồn tư liệu sống động và hiểu sâu sắc hơn về giá trị của di sản văn hóa.
Bên cạnh đó, sự phát triển của bảo tàng số, thực tế ảo (VR), thực tế tăng cường (AR) và các công nghệ trưng bày hiện đại đang mở ra những hướng tiếp cận mới, giúp môn học trở nên hấp dẫn, sáng tạo và gắn với nhu cầu thực tiễn của xã hội hiện đại.
Ảnh: Bảo tàng Dân tộc học Việt Nam.( Nguồn: https://www.vme.org.vn/)
Học phần có ý nghĩa quan trọng trong đào tạo nguồn nhân lực cho lĩnh vực di sản học. Môn học không chỉ trang bị kiến thức và kỹ năng nghề nghiệp mà còn góp phần bồi dưỡng tình yêu đối với lịch sử, văn hóa dân tộc và trách nhiệm bảo tồn các giá trị di sản cho các thế hệ mai sau. Với tính liên ngành, tính thực tiễn cao và khả năng ứng dụng rộng rãi, Bảo tàng học là một trong những học phần hấp dẫn, góp phần mở rộng cơ hội nghề nghiệp cho sinh viên trong lĩnh vực văn hóa, di sản, du lịch và công nghiệp sáng tạo.
Hà Thị Hồng Yến- Bộ môn Khoa học Chính trị