Ngày 29/9/2026, Khoa Công nghệ thực phẩm - Học viện Nông nghiệp Việt Nam, Nhóm nghiên cứu mạnh Vi sinh vật và An toàn thực phẩm tổ chức seminar khoa học về kỹ thuật tinh sạch protein và ứng dụng hệ thống ÄKTA. Chương trình tạo cơ hội để giảng viên, nghiên cứu viên và người học trao đổi trực tiếp với chuyên gia, từ nguyên lý phân tách protein đến những vấn đề thường gặp trong phòng thí nghiệm.
Đây là hoạt động hướng tới kỷ niệm 70 năm thành lập Học viện Nông nghiệp Việt Nam, đồng thời góp phần cập nhật phương pháp và công nghệ phục vụ nghiên cứu chuyên sâu của Khoa.
Tham dự chương trình có ông Trần Việt Dũng, Phó Giám đốc phụ trách kinh doanh Công ty BCE Việt Nam, và ông Hà Trọng Nghĩa, Chuyên gia sản phẩm (Product Manager), báo cáo viên của seminar. Về phía Khoa Công nghệ thực phẩm, chương trình có sự tham gia của các thành viên Nhóm nghiên cứu mạnh Vi sinh vật và An toàn thực phẩm, giảng viên, nghiên cứu viên, học viên và sinh viên quan tâm đến lĩnh vực nghiên cứu protein.
    |
 |
| Toàn cảnh seminar tại Phòng Hội thảo Khoa Công nghệ thực phẩm |
Từ đặc tính protein đến lựa chọn phương pháp tinh sạch
Protein trong một mẫu sinh học thường hiện diện cùng nhiều protein khác và các thành phần tạp. Vì vậy, để nghiên cứu chính xác cấu trúc, chức năng hoặc hoạt tính của protein mục tiêu, cần lựa chọn cách phân tách phù hợp. Với enzyme, yêu cầu không dừng ở việc thu được mẫu có độ tinh sạch cao mà còn phải giữ được hoạt tính sau quá trình xử lý.
Trong phần trình bày, ông Hà Trọng Nghĩa giới thiệu nguyên lý sắc ký lỏng phục vụ tinh sạch protein (FPLC) và các kỹ thuật phân tách dựa trên những đặc tính khác nhau của phân tử. Sắc ký ái lực khai thác tương tác đặc hiệu; sắc ký trao đổi ion dựa trên điện tích; sắc ký tương tác kỵ nước dựa trên tính kỵ nước bề mặt; sắc ký lọc gel phân tách theo kích thước, còn sắc ký đa phương thức kết hợp nhiều cơ chế tương tác. Những ví dụ về protein gắn thẻ ái lực, protein tự nhiên và kháng thể giúp người tham dự hình dung cách lựa chọn và phối hợp các kỹ thuật theo từng mục tiêu nghiên cứu.
Một nội dung có ý nghĩa thực tiễn là xây dựng chiến lược tinh sạch qua các giai đoạn thu nhận protein mục tiêu từ mẫu thô, tinh sạch trung gian và tinh sạch hoàn thiện. Việc lựa chọn số bước và thứ tự thực hiện cần cân bằng giữa độ tinh sạch, độ thu hồi, thời gian xử lý và độ ổn định của protein. Thêm một bước phân tách có thể giúp giảm tạp chất, nhưng cũng có thể làm mất một phần protein hoặc ảnh hưởng đến hoạt tính. Bởi vậy, quy trình cần được thiết kế từ đặc tính mẫu và yêu cầu sử dụng, thay vì áp dụng giống nhau cho mọi loại protein.
Kiểm soát quy trình để nâng cao độ tin cậy của kết quả
Chuyên gia giới thiệu các hệ thống ÄKTA của Cytiva và khả năng hỗ trợ thiết lập, theo dõi, tự động hóa quy trình bằng phần mềm UNICORN. Tùy hệ thống và cấu hình, các chức năng như tinh sạch nhiều bước, pha dung dịch đệm tự động và quy hoạch thực nghiệm có thể hỗ trợ tối ưu điều kiện phân tách, so sánh các lần chạy và quản lý dữ liệu thí nghiệm.
Bên cạnh thiết bị, chất lượng chuẩn bị mẫu và thao tác vận hành là những yếu tố cần được kiểm soát. Các kinh nghiệm về lọc mẫu, lọc và loại khí trong dung dịch đệm, theo dõi áp suất và độ dẫn điện, vệ sinh và bảo quản cột được trao đổi gắn với những sự cố thường gặp. Nội dung này giúp người tham dự hiểu rõ hơn mối liên hệ giữa từng thao tác với chất lượng phân tách và khả năng lặp lại của kết quả; đồng thời nhấn mạnh việc tuân thủ hướng dẫn riêng của từng loại cột và vật liệu sắc ký.
Gắn trao đổi chuyên môn với nghiên cứu và đào tạo
Phần thảo luận diễn ra cởi mở, tập trung vào những vấn đề gần với hoạt động nghiên cứu của Khoa như biểu hiện và tinh sạch enzyme tái tổ hợp phục vụ nghiên cứu, kiểm nghiệm an toàn thực phẩm; thu nhận protein chức năng từ phụ phẩm nông sản; và duy trì hoạt tính sinh học sau tinh sạch. Từ các ví dụ cụ thể, người tham dự có thêm cơ sở để cân nhắc phương pháp, điều kiện xử lý và cách đánh giá sản phẩm thu được.
Đối với nghiên cứu vi sinh vật và an toàn thực phẩm, tinh sạch protein hỗ trợ tìm hiểu chức năng của enzyme và các phân tử sinh học, tạo nền tảng cho phát triển công cụ phân tích và nghiên cứu ứng dụng. Với phụ phẩm nông sản, việc thu nhận và đánh giá protein có thể góp phần nhận diện những thành phần có giá trị. Tuy nhiên, khả năng ứng dụng còn cần được xem xét cùng hiệu suất thu hồi, độ ổn định, tính an toàn và chi phí của toàn bộ quy trình. Đây cũng là cách kết nối kiến thức về phân tử với những bài toán thực tế của công nghệ thực phẩm.
Với học viên và sinh viên, seminar là dịp nối kiến thức đã học với cách thiết kế thí nghiệm và giải quyết vấn đề trong phòng nghiên cứu. Việc trao đổi trực tiếp với chuyên gia giúp người học hiểu hơn vì sao cần xác định rõ mục tiêu trước khi chọn kỹ thuật, cách nhận biết nguyên nhân của một kết quả chưa đạt và ý nghĩa của việc ghi chép, kiểm soát điều kiện thí nghiệm.
Thông qua hoạt động này, Nhóm nghiên cứu mạnh Vi sinh vật và An toàn thực phẩm tiếp tục tạo không gian trao đổi học thuật giữa giảng viên, người học và chuyên gia doanh nghiệp. Những kiến thức và kinh nghiệm được chia sẻ là nguồn tham khảo thiết thực để hoàn thiện phương pháp nghiên cứu, đồng thời tạo thêm cơ hội kết nối chuyên môn phục vụ đào tạo và nghiên cứu tại Khoa Công nghệ thực phẩm.
Nhóm nghiên cứu mạnh Vi sinh vật và An toàn thực phẩm – Khoa Công nghệ thực phẩm